معناى امهال ، يعنى مهلت دادن ، و خلاصه هر دو لفظ به يك معنا است ، اما اولى كه باب تفعيل است تدريج را مىرساند ، و دومى كه از باب افعال است يكبارگى را . و كلمه « رويد » به معناى اندك است . و معناى آيه اين است كه : وقتى مىبينى آنها كيد و حيله گريهايى دارند ، و من نيز حيله هايى دارم به عين آنچه آنها حيله اش مىخوانند ، و با در نظر داشتن اينكه « خداى تعالى بر كار خود غالب و مسلط است » ، پس تو منتظر عذاب آنان باش ، و در باره آنان عجله مكن ، كمى مهلتشان بده كه به زودى آنچه در تهديدشان وعده دادم خواهد آمد ، چون هر آينده اى نزديك است . و در اينكه اول تعبير فرمود به « مهل - مهلت بده » كه چون باب تفعيل است تدريج را مىرساند ، و در نوبت دوم تعبير كرد به « امهل » كه گفتيم يكبارگى را مىرساند ، و « امهل » را مقيد به قيد « رويدا » كرد ، لطافتى است كه بر كسى پوشيده نيست « 1 » . بحث روايتى در تفسير قمى در ذيل جمله * ( « إِنْ كُلُّ نَفْسٍ لَمَّا عَلَيْها حافِظٌ » ) * آمده كه منظور از « حافظ » ، ملائكه است « 2 » . و در همان كتاب در ذيل آيه * ( « خُلِقَ مِنْ ماءٍ دافِقٍ » ) * آمده كه : منظور نطفه است ، كه با قوت خارج مىشود . و در ذيل آيه * ( « يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ الصُّلْبِ وَالتَّرائِبِ » ) * آمده : يعنى صلب مرد ، و ترائب زن كه همان سينه او است « 3 » . مؤلف : اين روايت صرفنظر از اينكه شخص امام را معرفى نكرده ، و تنها گفته است : « فرمود » ، و صرفنظر از اينكه سندش افتاده ، خود مضمونش هم خالى از اشكال نيست . و نيز در تفسير قمى در ذيل آيه * ( « يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِرُ » ) * فرموده يعنى « ظاهر مىشود از سريره ها » « 4 » . و در مجمع البيان آمده كه روايتى با حذف اواخر سند از ابى درداء رسيده كه گفت : رسول خدا ( ص ) فرمود : خداى تعالى چهار چيز را براى خلقش ضمانت

--> ( 1 ) توضيح اينكه كلمه و فرمان « مهل » مربوط به سراپاى زندگى كفار است ، كه گفتيم هر آينده اى نزديك است ، و فرمان « امهل » مربوط به تك تك تكذيبها و نافرمانيها و كارشكنىهاى آنان است ، « مترجم » . ( 2 و 3 و 4 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 415 .